Omusajja Eyamalawo Ssente za Bbanka y'Emmeeza
Omufere, enkola ey'ekyama, wiiki ey'ekitalo, n'oluyimba lw'ekisenge ky'ebinyumu olwabasinga bonna obuwangaazi.

Charles Wells yamenya bbanka e Monte Carlo emirundi egiwerako mu 1891 olw'omukisa omuwanvu n'enkola gy'atannyonnyolanga. Oluyimba olwamuwandiikibwako mu 1892 lwafuula “okumenya bbanka” enjogera. Yafiirwa ekitundu ku ssente ezo mu butiti obwo era n'amala emyaka mu kkomera olw'obufere.
Yali ani
Charles Deville Wells (1841–1922) yali yinginiya era omufere ow'olutatadde eyakuŋŋaanyanga ssente okuva ku basigansimbi ku bintu ebiyiiye ebitaaliwo. Mu Julaayi 1891 yatuuka e Monte Carlo ne £4,000 ez'ekika ekyo. Mu nnaku ttaano yamenya bbanka, ng'amalawo ssente ezaaterekebwanga ku mmeeza, emirundi egiwerako, n'agenda ne nga £40,000 nga bw'ayogera ye, obukadde bwa pawundi obuwerako leero.

Kye yakola ddala
Yagamba nti yalina enkola etasobya era teyagamba nti ye ki. Abajulirwa tebaalaba nsengeka nnyangu mu kuzannya kwe, era tewali nnyinnyonnyola eyesigika egamba enkola; MartingaleenteekateekaMartingaleOkulinnyisa zzaala okukubisaamu zzaala bbiri oluvannyuma lwa buli kufiirwa. Laba ekitundu ky'Enteekateeka za Zzaala okumanya ky'ekola ne ky'etakola.Soma byonna → etera okugattibwa ku linnya lye kuteebereza bweteebereza. Kino tekikyusa nnyo: buli nkola ku mmeeza ya zzaalaebikozesebwaEmmeeza ya zzaalaEkipande kya zzaala ekikubiddwa ku mmeeza. Era kiyitibwa: table, felt, cloth.Soma byonna → erina omuwendo ogusuubirwaokubalaOmuwendo ogusuubirwaEkivaamu eky'omu makkati ku buli zzaala mu bbanga eddene. −1/37 ya ssente za zzaala ku buli zzaala eya bulijjo eya Bulaaya.Soma byonna → gwe gumu, kale kyonna kye yakola, ekyavaamu kyali mukisa omuwanvu. ObusobokaokubalaObusobokaObusoboka bw'ekivaamu, okuva ku 0 okutuuka ku 1 oba 0% okutuuka ku 100%. Ennamba emu: 1/37 = 2.70%.Soma byonna → bw'omukisa omuwanvu ng'ogwe butono eri omuzannyi omu, naye bunene eri enkumi z'abantu abayita mu kaasino mu kiseera kimu eky'abagenyi. Omuntu omu yali wa kuba Wells. Yali Wells.
Oluyimba
Oluyimba lwa Fred Gilbert “The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo” (1892), olwayimbibwa Charles Coborn, lwakwata nnyo mu bisenge by'ebinyumu e London era ne lusomoka okutuuka e Amerika. Omunyumya waalwo atambula n'amalala ku luguudo nga yeemalirira, era enjogera “okumenya bbanka” okuva olwo etegeeza okuwangula okw'ekitalo. Oluyimba terwogera ku kukyala okw'okubiri.
Okukyala okw'okubiri n'oluvannyuma
Wells yakomawo mu kiseera ky'ekikoola ekyo n'awangula nate, n'oluvannyuma n'afiirwa ekitundu ku ssente ku lugendo mu butiti bwa 1891–92. Yasaasaanya nnyo ku lyato ery'ebbeeyi, Palais Royale, ng'akozesa ssente z'abasigansimbi; teryatuuka e Monte Carlo. Ku nkomerero ya 1892 poliisi ya Bufalansa yamukwatira e Le Havre, era mu Marisi 1893 kkooti y'e London yamusalira emyaka munaana egy'okusibwa n'okukola emirimu egy'amaanyi olw'obufere. Yateebwa mu 1899, n'afuna emyaka emirala esatu mu 1906 olw'obufere obulala, era nga mu 1911 yaddukanya bbanka ey'obulimba e Paris eyasuubizanga 1% buli lunaku, ekyamuteeka mu kkomera lya Bufalansa. Yafiira e London mu 1922. Kaasino, eyali esasudde £40,000 mu 1891 n'efuna okusinga awo mu kulangibwa, yaganyulwa nnyo mu ye.
Azaalibwa mu Hertfordshire.
Ebiwandiiko by'obuyiiya n'enteekateeka ez'obufere ez'okusiga ssente.
Monte Carlo: amenya bbanka emirundi egiwerako; awangula ≈ £40,000.
Akomawo; awangula nate.
Afiirwa ekitundu ku zo. Oluyimba, 1892. Eryato eritaasaabala kugenda Monaco.
Asingisibwa obufere e London; emyaka munaana.
Obufere obulala, emyaka emirala esatu.
Asibibwa mu Bufalansa olw'obufere bwa bbanka.
Afiira e London.
Lwaki olugero lukulu
Kye kyokulabirako ekisinga obutangaavu eky'enkola “ekola” n'oluvannyuma n'erema. Enkola teyakola kintu mu mirundi gyombi; omukisa gwajja ne gugenda, nga empapula za enjawulo y'ebivaamuokubalaEnjawulo y'ebivaamuEkipimo ky'engeri ebivaamu gye bisaasaanamu okwetooloola omuwendo ogusuubirwa. Kinene ku straight up, kitono ku zzaala za emu ku emu.Soma byonna → bwe zigamba nti kiteekwa okubeera. Kaasino yafiirwa wiiki emu n'ewangula olugero. Buli nkola etundiddwa okuva olwo erina Wells mu bujulizi bwayo, era buli emu ku zo erina okukyala okw'okubiri obujulizi bwe butayogerako.
Ebibuuzo
Tewali bujulizi ku mmeeza. Obufere bwe bwali walala.
Obukadde bwa pawundi obuwerako, ng'ebipimo ebisinga bwe biraga.
Buli mmeeza yalina ssente ezaaterekebwanga; bwe zaggwangawo, emmeeza yayimiriranga ne baleeta endala. Kaasino teyaggwaamu ssente.
Eky'okusesa

Kaasino yafiirwa wiiki emu n'egula okulangibwa okw'ekyasa kyonna.
Ensibuko
- Quinn, R. The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo.
- Old Bailey Proceedings Online. Omusango gwa Charles Wells, Marisi 1893 (t18930306-349).
- Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling.
- Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture.